Thứ Bảy, 18 tháng 9, 2004

Bình Định: Khai quật Tử Cấm Thành của triều đình Tây Sơn

Cuộc khai quật cho thấy Tử Cấm Thành được xây bằng đá ong hình chữ nhật theo hướng Bắc-Nam, chiều dài 172m và chiều rộng 126m, cách mặt đất chỉ vài cm là những khối đá ong to được xây thành hai hàng đè lên trên lớp kiến trúc khác xây Hồ hình bán nguyệt. Có giải thuyết cho rằng lớp đá ong do nhà Nguyễn Gia Long xây đè lên sau khi diệt nhà Tây Sơn.

Tường xây Hồ bán nguyệt dày từ 70-90cm được chia thành từng lớp. Trên tường có gắn những khối san hô nhỏ. Các hiện vật thu được gồm mảnh chén bát, ngói ống và gạch (có cả gạch Chăm và gạch thời Tây Sơn). Phía trên nền kiến trúc Hồ bán nguyệt còn có lớp gạch lát nền làm theo kiểu gạch Bát Tràng nhưng có kích thước lớn hơn.


Toàn cảnh hố khai quật.
Theo nhận định bước đầu của đoàn khảo cổ, đây có thể là một phần của cung điện Vương triều Thái Đức Nguyễn Nhạc. Sách "Đồ Bàn thành lý" của Nguyễn Văn Hiển có chép: "Đời Tây Sơn - Nguyễn Nhạc năm thứ tư nhận nơi đó (thành Đồ Bàn) mà đóng đô, chính giữa dựng điện Bát giác, phía sau là điện Chánh tẩm (phòng ngủ của vua), trước mặt có lầu Bát giác (nay là miếu Chiêu Trung), hai bên dựng hai nhà thờ (bên tả thờ tổ tiên ông Nhạc, bên hữu thờ tổ tiên bà Nhạc), bước lầu có cung Quyển bồng, hai bên có hai dãy hành lang là nơi làm việc". Trước lầu Bát giác về phía Nam có một nền đất hình chữ nhật, dân địa phương gọi đấy là nền Chánh cung xưa.

Việc lộ diện một phần nền cung điện tại khu vực Tử Cấm Thành là một phát hiện giá trị vì đây là lần đầu tiên phát hiện thấy dấu tích một công trình kiến trúc văn hóa thời Tây Sơn còn để lại trong lòng đất. Công trình có niên đại trên 200 năm nhưng còn khá nguyên vẹn, có giá trị chân thực lịch sử rất cao.

Cuộc khai quật Tử Cấm Thành của thành Hoàng Đế đang tiếp tục và các nhà khảo cổ hy vọng sẽ còn tìm thấy được nhiều hiện vật có giá.