Thứ Sáu, 13 tháng 12, 2013

Nguyễn Quang Mâu - Anh hùng từ những điều bình dị

Đã trở thành thân thiết với Viglacera Hạ Long và Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu hơn chục năm qua, nhưng lần nào gặp, anh cũng say sưa nói về công việc, lần đầu tiên chúng tôi được nghe anh bộc bạch về cuộc đời và suy nghĩ của mình. Chúng tôi xin ghi lại những tâm sự của anh gắn với Viglacera Hạ Long, nơi đất sét đã biến thành vàng, nơi người công nhân được trân trọng, quan tâm…


Thế là cả cuộc đời làm việc của anh đã gắn với đất sét. Có thể nói, đất sét đã đem đến cho anh vinh quang và hạnh phúc. Anh được phong tặng danh hiệu anh hùng lao động, có một gia đình viên mãn và hơn thế nữa có hàng nghìn người lao động biết ơn anh, đối với một đời người, đúng là không còn mong gì hơn nữa. Năm mới nói chuyện cũ, cơ duyên nào đã khiến anh gắn bó cả cuộc đời với nghề “thổ mộc” ?

Ông Nguyễn Quang Mâu: Thực ra cũng đơn giản thôi, có thể coi nó là duyên số. Cái thời của chúng tôi có sự lựa chọn nào đâu. Gia đình tôi có tới tám anh chị em, Thái Bình đất chật người đông, các chị biết rồi đấy, nên cuộc sống rất khó khăn, chật vật, chưa đầy hai mươi tuổi tôi đã phải ra Quảng Ninh làm công nhân để bớt gánh nặng cho gia đình. Làm công nhân vất vả, nhưng vui, tuổi trẻ mà, trước khi xa nhà bố tôi chỉ dặn, con người ở đâu cũng phải chịu khó làm việc, sống có tâm, có đức. Nghe lời bố, tôi đã nỗ lực làm việc, vừa học vừa làm để có bằng cử nhân kinh tế và làm công tác quản lý. Thấm thoắt đã hơn bốn chục năm, các cụ khuất núi cả rồi, tôi tự vấn, thấy suốt đời mình đã làm được như bố mong muốn.



Anh đã làm được nhiều hơn như thế. Đã có rất nhiều bài báo viết về những thành công trong sản xuất, kinh doanh của Hạ Long, cả mô hình “Nhà máy trong công viên, công viên trong nhà máy” và cuộc sống của công nhân mà một đồng chí lãnh đạo cao cấp đã phải thốt lên: “Chủ nghĩa xã hội là ở đây, chứ ở đâu”. Để có được cơ ngơi chưa nơi nào có được, chắc chắn, anh và các đồng nghiệp đã phải trải qua rất nhiều sóng gió. Những kỷ niệm nào làm anh nhớ nhất?

Ông Nguyễn Quang Mâu: Cuộc sống mà, có lúc nào hết khó khăn, thử thách. Nhưng có thể nói, Viglacera Hạ Long được như ngày hôm nay một phần nhờ vào thành công của nhà máy gạch cotto. Nó như “cú hích”, như “điểm tựa” để Công ty bứt phá. Và thời kỳ lắp đặt, vận hành thử dây chuyền 1 của  nhà máy cotto cũng là thời điểm đáng ghi nhớ đối với anh chị em chúng tôi. Lúc ấy, nghiền khô - đùn dẻo - sấy nung nhanh là công nghệ hiện đại hàng đầu thế giới, ở nước ta đã ai biết gì đâu. Thậm chí, nhiều người còn không thể tưởng tượng được làm gạch đất sét nung mà không cần phơi, đầu này là đất, đầu kia đã là gạch. Thiết bị mua của nước ngoài, công nghệ do hãng Sacmi – Italia chuyển giao nghe có vẻ đơn giản, nhưng không hẳn như vậy. Ngay từ khâu lắp đặt thiết bị, chúng tôi đã cho anh em, những người sau này vận hành nhà máy cùng làm việc với công nhân lắp máy, lúc ấy tôi là Phó Giám đốc hầu như lúc nào cũng có mặt trên công trường. Có những lúc chúng tôi đề nghị điều chỉnh một vài bộ phận cho phù hợp, chuyên gia không nghe, tranh luận nảy lửa, nhưng chúng tôi nói có lý họ vẫn chấp nhận. Căng thẳng nhất là lúc thử bài phối liệu, chuyên gia làm mãi, gạch vẫn nứt, màu không đều. Trước tình hình đó, chúng tôi bí mật tự nghiên cứu bài phối liệu và đề nghị chuyên gia cho áp dụng. Đáng tiếc, đề nghị  của chúng tôi không được chuyên gia chấp nhận, cuối cùng chúng tôi phải gây áp lực bằng cách lấy quyền của chủ đầu tư để quyết định và nếu họ không đồng ý thì cho nghỉ việc và thế là họ đàn chấp nhận. Thế là thành công. Mừng nhất là khi anh em pha thêm sét trắng Trúc Thôn để sản xuất thành công loại gạch lát nền màu kem sang trọng, nó làm cho gạch cotto phong phú và có giá trị trang trí hơn. Rồi sản xuất thành công gạch ốp tường tấm lớn không dùng vữa xây và chất keo dính thông thường mà dùng móc treo kim loại để lắp ghép. Sản phẩm có độ chính xác rất cao được các thị trường Ôxtrâylia, Hàn Quốc ưa chuộng. Một kg sản phẩm có giá trị bằng 10 kg xi măng. Thành công này đánh dấu một bước phát triển về trình độ tư duy sáng tạo của cán bộ công nhân Viglacera Hạ Long…

Thế còn xây dựng nề nếp, văn hoá doanh nghiệp và tổ chức đời sống, tiện nghi làm việc cho công nhân tốt  đến thế này, chắc chắn không phải việc dễ dàng ?
                                                     
Ông Nguyễn Quang Mâu: Việc gì cũng có cái khó của nó. Đơn giản là việc quy định tất cả cán bộ công nhân viên phải bỏ giày dép trước khi vào nhà ăn, nhà vệ sinh nhiều người đã thấy không thể làm được, đặc biệt là cho gần 3000 công nhân. Có người độc mồm còn bảo, không biết bọn này nghĩ ra trò quái quỷ gì thế. Rồi mọi việc cũng đâu vào đấy. Khách đến bất kỳ chỗ nào trong Công ty cũng gặp những nụ cười, cái gật đầu thân thiết, những cử chỉ nhỏ nhưng đem lại niềm vui, có giá trị quảng bá thương hiệu. Để làm được phải có sự tin tưởng, đồng lòng, nhất trí cao trong cả tập thể.

Xuất phát từ đâu ông có ý tưởng xây dựng hàng loạt các công trình phúc lợi cho công nhân như khu tập thể, nhà trẻ, nhà ăn ca tự chọn, siêu thị và đặc biệt là khu trang trại để cung cấp thực phẩm sạch cho các nhà máy. Điều mà không phải chỉ cần tiền vì  nhiều nơi còn có nhiều tiền hơn Viglacera Hạ Long nhưng không làm được như thế ?

Ông Nguyễn Quang Mâu:Tôi cũng đã từng là người công nhân, cả xã hội lúc ấy khó khăn, khi tôi lập gia đình chỉ mơ có một gian nhà chắc chắn, không sợ mưa, sợ bão. Bây giờ các cháu cũng vậy, phải có chỗ ở ổn định, có các tiện nghi thiết yếu mới đảm bảo sức khoẻ để làm việc tốt. Hơn nữa, trong điều kiện kinh tế thị trường, không tổ chức tốt đời sống vật chất và tinh thần cho công nhân họ sẽ không gắn bó lâu dài, sẽ bỏ Nhà máy mà đi,  làm sao ổn định sản xuất. Tiền là do mọi người làm ra, sau khi thực hiện các nghĩa vụ thuế với Nhà nước, chia cổ tức cho cổ đông thì tái đầu tư sức lao động bằng tiền lương và các phúc lợi như chị vừa nói là đúng đấy chứ. Thực ra, chia lương cao thì dễ, chứ tổ chức những việc ấy rất phúc tạp, phải có sự quan tâm tỷ mỷ, chi tiết và tất nhiên lại vẫn phải có sự đồng lòng, nhất trí cao, nếu không rất dễ “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”.

Vâng, nói về Viglacera Hạ Long thì mãi vẫn chưa hết vì chỉ cần trở lại sau dăm tháng đã có nhiều cái mới, cánh nhà báo cứ thoải mái viết. Nhưng chỉ còn ít ngày nữa, anh đã “giã từ Hạ Long”, nghe nói anh sẽ tiếp tục cống hiến ở Gốm Đất Việt, anh có định xây dựng Gốm Đất Việt thành Viglacera Hạ Long thứ hai ?

Ông Nguyễn Quang Mâu: Tôi nghĩ, khi còn sức lực thì còn phải làm việc. Đúng là từ tháng 1/2012 tôi sẽ về Gốm Đất Việt, nơi tôi và vài anh em đã góp vốn đầu tư xây dựng. Nhà máy mới đi vào hoạt động được vài năm nên chưa thể có cơ ngơi đồ sộ như ở đây, nhưng cơ sở sản xuất cũng hiện đại, có nhà tập thể, nhà ăn ca. Ở đâu cũng vậy, người công nhân phải được quan tâm hàng đầu, có như thế mới có thể ổn định và phát triển sản xuất. Dù ở đâu, làm gì, Viglacera Hạ Long vẫn là nơi tôi đã gắn bó cả cuộc đời làm việc, là niềm tự hào của tôi…

Xin chân thành cảm ơn ông!

                                                                                       
Bích Thuỷ
Tạp chí Vật liệu xây dựng
Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam