Thứ Ba, 7 tháng 7, 2015

Bình Dương: Ngôi nhà cổ xã Bạch Đằng của ông Đỗ Cao Thứa

Ngôi nhà cổ xã Bạch Đằng (Tân Uyên - Bình Dương) là một trong những ngôi nhà cổ hơn 100 năm của tỉnh Bình Dương. Đây là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh được xếp hạng ngày 02/06/2004. Theo ông Đỗ Cao Thứa chủ nhân ngôi nhà, còn mạnh khỏe cho biết: “Cha mẹ tôi đã tạo lập ngôi nhà này từ trước khi tôi chào đời”.

Ngôi nhà được xây dựng khoảng cuối thế kỷ XIX, có diện tích là 500m2, theo lối kiến trúc chữ Đinh. mái lợp ngói âm dương dày, thật kín, tạo sự mát mẽ về mùa hè và ấm áp khi mùa mưa tới. Mái trước có độ chúi thấp cách nền nhà 1,8m, hành lang có chiều rộng 1,2m với hàng cột gồm có 11 cây, chiều cao 1,8m được đúc rất kiên cố, mỗi cột được kê trên một tảng đá đục tròn cao 30cm, cửa ra vào có chiều cao 1,7m.

nha co binh duong


Bên trong nhà về kết cấu chịu lực có 36 cột lớn bằng gỗ, được làm từ những loại gỗ quý trong vùng, mặt gỗ trải qua thời gian dài vẫn bóng láng, kỹ thuật làm ở hai đầu cột hơi thu nhỏ, bụng phình to ra tạo dáng đẹp và rất vững chắc, thể hiện sự bề thế, kiên cố cho ngôi nhà. Trên đầu kèo với những nét hoa văn được chạm trổ công phu và tinh xảo. Ngoài ra còn có những bao lam, hoành phi, liễn, đại tự, khánh thờ trang trí hoa văn cách điệu, chủ đề: Long, Lân, Quy, Phụng, Nai, Điểu, Nho, Sóc,… đã tạo nên những nét văn hoá nghệ thuật độc đáo, qua đôi bàn tay nghệ nhân thủ công chạm khắc tài hoa, mang đậm phong cách Việt Nam trên đất Bình Dương thời bấy giờ.

Theo ông Đỗ Cao Thứa (Bảy Quý) sinh năm 1917, là chủ nhân ngôi nhà cho biết: Cha của ông xây dựng ngôi nhà này phải mất 3 năm, thuê mướn thợ Bắc làm là chính, ông không biết rõ năm cất nhà, chỉ biết từ nhỏ sinh ra đã có ngôi nhà này. Ông được nghe kể lại, đất đổ nền nhà được lấy từ ấp Bình Hoá (xã Thạnh Phước) vận chuyển về bằng xe bò đến bến đò thuộc xã Uyên Hưng, sau đó dùng ghe chở qua sông, rồi gánh đất về đổ lên đắp nền nhà, nền nhà cao hơn mặt đất 0,8m. Xung quanh nền được bao bọc bằng những thanh đá ong, có bề ngang 30cm rất kiên cố.
                                             
Ngôi nhà này là loại nhà rường cổ, gồm 3 gian hai chái, mái lợp ngói âm dương, với số cột, kèo theo quy cách nhất định, kiến trúc hình chữ đinh. Hình dáng bề ngoài của nó cũng giống như mọi ngôi nhà rường cổ khác. Nhưng bên trong trang trí rất đặc sắc. Mặt tiền nhà về hướng Nam theo thuật phong thủy (lấy vợ đàn bà, xây nhà hướng nam). Ba gian giữa (phía trước) để thờ, phía sau vách ngăn với 3 gian giữa là kho chứa tài sản của gia đình. Vách ngăn 3 gian giữa với hai chái dùng làm nhà ở cho cha mẹ. Bên chái phía đông có một dãy nhà ngang chạy dài ra phía sau vườn là nhà ở của con cháu, nhà bếp nhà ăn. Cột kèo toàn bằng gỗ tứ thiết (gỗ quý hiếm) được gọt, bào láng bóng. Trên các đầu kèo, đầu đòn, vách ngăn, kể cả những chi tiết nhỏ trong các ngóc ngách đều chạm khắc kỳ công theo kiểu tứ linh, bát bửu; mai - điểu, liễu - phụng...

Nhà đặt trong một không gian vườn rộng thoáng mát. Mặt tiền (góc phía đông có bể cạn, hòn non bộ, góc phía tây có nhiều chậu kiểng trồng thiên tuế, mai, sứ... uốn theo thế, hoa đua khoe sắc. Hai bên hông và phía sau nhà là vườn cây ăn trái, bốn mùa xanh tươi, tỏa bóng mát. Ngôi nhà được xây dựng trong một khu vườn cây ăn trái như: chôm chôm, mận,… đặc biệt là trái bưởi – một loại trái cây đặc sản của đất cù lao Bạch Đằng. Bên ngoài sân có những chậu kiểng cổ bằng gốm trang trí mang đậm nét văn hóa vùng, một hàng cây thần tài cao… Tạo cảnh quan đẹp, một màu xanh của cây trái xum xê, đón gió lành, mát mẽ quanh năm.