Thứ Sáu, 13 tháng 7, 2012

Cao Bằng: Phát hiện di tích khảo cổ ở Bó Mạ

Cuối tháng 11 đầu tháng 12/2010, Viện Khảo cổ học Việt Nam phối hợp với Bảo tàng Cao Bằng tiến hành khảo sát, điều tra khảo cổ học tại Thị xã đã phát hiện được một số di tích khảo cổ học quan trọng. Tại thềm cổ có nguồn gốc là thềm bậc II của sông Bằng Giang, thuộc địa phận thôn Bó Mạ, xã Hưng Đạo (Thị xã), các nhà khảo cổ đã phát hiện hàng chục di vật là công cụ lao động của người nguyên thuỷ. Tất cả những di vật này đều được chế tác từ đá cuội sông suối, với kỹ thuật ghè đẽo thô sơ.

di chỉ khảo cổ


Việc tìm thấy công cụ lao động trên thềm sông chứng tỏ Bó Mạ là di tích cư trú của người tiền sử. Dựa vào kỹ thuật ghè đẽo và kiểu dáng cùng với sự so sánh với các di tích tiền sử ở quanh vùng, bước đầu các nhà khảo cổ xếp  di tích Bó Mạ thuộc giai đoạn hậu kỳ đá cũ, có tuổi cách nay vào khoảng trên dưới 20.000 năm.

 Sau khi khảo sát tại Bó Mạ, đoàn khảo cổ tiếp tục kiếm tìm vết tích khảo cổ quanh xã Hưng Đạo, theo sự chỉ dẫn của người dân địa phương, đoàn khảo sát đã phát hiện được một di tích kiến trúc cổ. Di tích nằm trong vườn nhà ông Đoàn Trọng Tú, xóm Đà Quận, xã Hưng Đạo.

 Các nhà khảo cổ đã đào thám sát và phát hiện dấu tích của một kiến trúc cổ đã bị đổ sập,  nằm sâu dưới mặt đất là một lớp ngói vỡ, ngói mũi sen, ngói bò nóc và đầu hồi. Dưới lớp ngói vỡ là hàng gạch lớn. Bằng kỹ thuật xử lý chuyên ngành, các nhà khảo cổ đã làm lộ dần một lớp móng gồm những hàng gạch xây chồng so le nhau. Chất kết dính để xây là loại vật liệu đường, mật, vôi, cát.

 Trong số những hiện vật thu được có một số mảnh gạch trang trí, có mảnh trang trí phần đầu của linh vật thường thấy trong các kiến trúc thời Lê Mạc. Điều đáng chú ý là phát hiện được nhiều vết than cháy nằm xen kẽ trong lớp ngói. Các nhà khảo cổ nhận định hoả hoạn là nguyên nhân chính khiến kiến trúc này bị sụp đổ. Căn cứ vào dấu vết, các nhà khảo cổ cho rằng đây là một dinh thự khá lớn có niên đại khoảng thế kỷ XVII, chủ nhân của ngôi nhà có thể là một người có địa vị quan trọng ở thời kỳ đó.

Đoàn khảo cổ cũng đã đào khảo sát thành Bản Phủ. Theo truyền thuyết, thành  Bản Phủ là do Thục Chế (cha của Thục Phán An Dương Vương) xây đắp nên thành. Thục Chế là Vua nước Nam Cương được gắn với truyền thuyết "Cẩu chủa cheng vùa" (Chín chúa tranh vua). Đây là câu chuyện cổ phổ biến trong đồng bào dân tộc Tày Cao Bằng.

 Để tìm kiếm câu trả lời về nguồn gốc thành Bản Phủ, đoàn khảo cổ tiến hành đào cắt ngang thành để kiểm tra về kết cấu các lớp đắp thành. Nơi đào thám sát là khu vườn nhà ông Tống Văn Rực ở xóm Bản Phủ. Kết quả cho thấy bề mặt thành rộng hơn 1m, cao 2,5m, chân thành xoải rộng gần 6 m. Có khoảng tám lớp đất đắp lên để tạo thành.

 Kết cấu giữa các lớp đất rất chặt, phân biệt giữa các lớp đất này chỉ dựa vào màu sắc của đất. Trong lớp đất phát hiện hàng trăm di vật với các chất liệu: đá, gốm, sành sứ, kim loại.

 Hiện tại các mẫu vật này đang được nghiên cứu để xác định niên đại. Qua khảo sát,  các nhà khảo cổ cho rằng có thể có một đoạn thành được đắp ở khu vực thôn Đà Quận (đoạn thành này chạy qua khu đất cạnh nhà ông Đoàn Trọng Thi, nguyên Giám đốc Sở Thể dục, Thể thao Cao Bằng).

Việc phát hiện một số di tích kiến trúc ở xã Hưng Đạo cho thấy mảnh đất này có vị trí đặc biệt trong lịch sử non nước Cao Bằng. Đây là vùng đất địa linh nhân kiệt, gắn với nhiều di tích và truyền thuyết lịch sử. Qua khảo sát bước đầu cho thấy còn nhiều di tích kiến trúc khảo cổ có giá trị còn náu mình dưới lòng đất. Việc khai quật và nghiên cứu những di tích kiến trúc ở xã Hưng Đạo đóng góp vào việc xây dựng giá trị văn hoá và lịch sử của cố đô.       

Ngân Hà
Báo Cao Bằng